Arapokõindy 6 — Tekoarandu Tembiporu Jepuru Rechaukaha
Ñembo’e mba’e ojejaposéva
- Eikuaa mitãrusu ohecha jave tujakuéragui omoñepyrũ tembiporu jepuru.
- Embohape umi tekoasy káda peteĩ ogapyguáva ojapoha — ha mba’épa omombosaita.
- Pemopu’ã peteĩ tembiapo jeko’ói imbaretéva mbo’esyry ñembo’erã anive ho’ã 3 jasy ári.
Mba’e mbarete
Investigación ogapy media tekoasy rehegua omombe’u peteĩ mba’eteete: tuva tekoasy omoĩva imitãkuéra ñembojuajáva tembiporúndi opa léi rupive. Pumbyry-pe tuva oĩramo karu’ape, “ndaiporieiha pumbyry karu’ape” léi ndaiporimo’ãi. Ndoñe’ẽiramo tuva “Ndaikuaái — ahekáta”, noñe’ẽmoãi avei mitãrusu. Ko arapokõindy ombojere lentekue. Tuva oikatu avei opromete moambue.
Ñomongetarã porandu
- Tuva: mba’e tembiporu tekoasy nde rehe oĩ pene mitãrusu ohypýiramo ne tĩndy? Mitãrusu: mba’e porandu jevy.
- Araka’épa pa pehecha ojuehe pe tembiporu oityva oĩ porã hag̃ua ipy’aitéva? Mba’eichapa peñeñandu?
- Mba’eichapa, ko ogapýpe, oipuru porã AI? Pejehai 3 techapyrã peẽ peikove’akue ko’ã 6 arapokõindyme.
- Mba’eichapa peipota pene ogapy ojuaja tembiporúndi 5 ary rire? Peñepyrũ ko’ág̃a: mba’épa káda peteĩ ojapotava ko jasýpe?
- Mba’épa káda peteĩ pene ojuapaheguigui peñembo’éva ndapeha’ãrõiva?
Tembiapo ogapýpe: “Espejo ñe’ẽñemoĩ + jasy ñe’ẽrendupy”
Vakapy A — Espejo ñe’ẽñemoĩ. Káda tapicha ohai 3 tekoasy teete omoambuetava, ohechauka hag̃ua oñondiveguávape. Techapyrã: - “Aheja chemby’ry kosinape karu jave.” - “Ha’éta ñe’ẽrupi AI aiporúrõ ahai hag̃ua.” - “Aporanduta ta’anga ndereheguáva amondo mboyve.” - “Ndaiporumo’ãi che AI irũ app pyharekuéra mbo’ehaorã.”
Pejovake liste. Peipoty ro’ysã-rendápe.
Vakapy B — Pemboaje pe ñe’ẽrendupy. Peipoty peteĩ ogapy ñe’ẽrendupy 30 aravo’i jeko’óiva calendario-pe — jasy ohecha porãva. 3 porandu káda peteĩme: 1. Mba’épa AI ñanepytyvõ ko jasýpe? 2. Mba’épa AI ñandeporeko ko jasýpe? 3. Ipotĩpa gueteri pe ñe’ẽñemoĩ, térã oikotevẽ ñamoambue?
Tuvakuérape g̃uarã
- Common Sense Media — Digital Literacy
- AAP — Media and Children
- Center for Humane Technology — Take Control
- Day of AI
Ñembojepy’amongeta
“Pe mba’e tuichavéva añembo’evaekue ko mbo’esyrýpe ha’e ___. Pe mba’e tenondegua ajapótava ambueha ko’ẽrõ ha’e ___.”