# Mba'éichapa Ñaikũmby AI — Ogapýpe Guarã
### Peteĩ Mbo'esyry 6 Arapokõindyrõ — Online

> **⚠️ Mba'éichapa oĩ ko ñembohasa — Guaraní (Avañe'ẽ).** Ko ñembohasa oñembosako'i kuaa'ỹhápe Paraguái rapichakuérandi. **TEKOTEVẼ oñehesa'ỹijo peteĩ Avañe'ẽ ñe'ẽharakuérandi oñembohasa porã hag̃ua oñembo'e mboyve.** The Kiwi Dialectic ojapo ko trabajo arandu rupive ñepyrũrã guarã — oime térã peẽ pene ko ñe'ẽme, peremivo'e oremondo ko'ã ñembyepoty oĩ porãve hag̃ua.
>
> *(Working draft only — must be reviewed by native Guaraní speakers before classroom use. Submit corrections as a pull request to robertmccallnz/ai-literacy-for-families.)*

---

## Mbo'esyry Mba'éichapa Oĩ

Ko mbo'esyry oñembosako'i tuvakuéra ha mitãrusúpe g̃uarã (12–18 ary rupi) ojapo hag̃ua **oñondive**. Káda arapokõindy oguereko peteĩ tembiapo, peteĩ ñembojeguaka, ñomongeta, ha peteĩ tembiapo poguy ojapo hag̃ua ogapýpe — togapy oñondive AI ndive, ndahejáire káda peteĩ ikoty teépe.

**Mba'éichapa:** 6 vakapy káda arapokõindy, 60–90 aravo'i káda peteĩ
**Mávapeg̃uarã:** Tuva/sy + mitãrusu (térã ogapy michĩ)
**Tembiapo:** Mbo'esyry opa rire, ogapy oguerekóta ñe'ẽ oñondiveg̃ua AI rehegua, peteĩ ñe'ẽñemoĩ ogapyguáva mba'éichapa ojepuru hag̃ua, ha jeko'ói ñembojepy'amongeta katupyry oñembosakopaha hag̃ua tembiporu oñemoambue jave.

**Káda vakapy hekoha:**
1. **Ñembo'e mba'e ojejaposéva** — mba'épa ikatúta pejapo opa rire
2. **Mba'e mbarete** — pe'ẽ pemoñe'ẽmi térã pemañami peteĩteĩ ñembyatyrã mboyve
3. **Ñomongetarã porandu** — porandu ojejapótava oñondive
4. **Tembiapo ogapýpe** — tembiapo poguy ojejapótava mokõive oñondive
5. **Tuvakuérape g̃uarã** — kuatia oikepávape katu
6. **Ñembojepy'amongeta** — porandu ipahaitéva tembiapokuaa

---

## Arapokõindy 1 — Mba'éichapa Omba'apo AI Tee

### Ñembo'e mba'e ojejaposéva
- Eñe'ẽ porã ñe'ẽ asyhápe mba'épa ojapo peteĩ large language model (LLM) ha mba'épa ojapo peteĩ ta'angajara.
- Eikuaa AI omombe'umava mba'épa **ohóta**, AI **ombojuaja**, ha AI **omoheñoiva**.
- Eikuaa moõpa AI oĩma ñande ára ñavõ rembiporúpe (sa'ily, redes sociales, ta'anga app, autocorrect).

### Mba'e mbarete
AI rembipuru ha'e mba'e omyendapuko ojuaja ñehesa'ỹijo rupive — oñembo'e tuichaiterei datokuérandi. Ndoikuaái mba'eve yvypóraicha — omoheñói mba'e ohecháva oikejey jave, ojehecharamóva rire. Ko peteĩ jepy'aapy omombe'u opa mba'e ouvaerã upe rire: mba'érepa AI okerasa, mba'érepa ohechauka ñembyapu'aha, ha mba'érepa hesakã ñe'ẽ jepehéramo ojavy.

### Ñomongetarã porandu
1. Ko arapokõindy mboyve, mba'épa peimo'ã ojapo AI peporandu jave? Mba'eichapa hesakã peneimo'ãngue mba'e teete?
2. Moõpa pehecha AI app peipuru voi me? Pejapomi peteĩ liste oñondive.
3. AI omombe'u jeko ñe'ẽ ouvaerã mboyve, mba'e porandu rehepa iporãta — ha mba'e porandu rehepa ndaikatumo'ãi?
4. Mitãrusu tuvape: mba'épa pe'a ikatu tujakuéra oikuaa porãve pene rurusukuéra AI jepuru rehegua? Tuva mitãrusúpe: mba'épa pe'a peikuaaseve?

### Tembiapo ogapýpe: "Peteĩ porandu, mbohapy tembiporu"
Peiporavo peteĩ porandu ipyahúva pe'eve añetete pehasaséva (techapyrã: *"Mba'épa ñamokarúta ko arapokõindyrõ $60.000 guaraní rehe?"* térã *"Mba'eichagua takeha oguerojuva Yvy Apu'a Ñorairõ Peteĩha?"*). Peporandu pe **porandu peteĩ etereime** mbohapy tembiporu ojuavyvape — techapyrã ChatGPT, Google Gemini, ha Google sa'ily. Pembojoja umi mbohovái:
- Moõpa oñembojoaju?
- Moõpa ojuavyveva?
- Mba'épa ohenói umi rapykuere? Añetetepa umi tee?
- Mávapa ñe'ẽ mbaretevépe ojapo? Ko mbarete ñe'ẽ tee piko?

Pejehai peteĩ ñe'ẽ káda peteĩ mba'erepa ojeporeko.

### Tuvakuérape g̃uarã
- [Day of AI & Common Sense Media](https://dayofai.org/news/day-of-ai-and-common-sense-media-launch-essential-toolkit-for-parents-and-families-talking-to-kids-about-ai-privacy-fairness-and-responsibility)
- [MIT RAISE](https://raise.mit.edu/)
- [The Common Parent — AI Guía](https://www.thecommonparent.com/screen-sense-guide-to-ai)
- [Elements of AI](https://www.elements-of-ai.com/)

### Ñembojepy'amongeta
*Ehai peteĩ ñe'ẽ: "Ko arapokõindy mboyve cheimo'ã AI ha'eha \_\_\_; ko'ág̃a cheimo'ã ha'eha \_\_\_."*

---

## Arapokõindy 2 — Ñembyapu'aha ha Deepfakes

### Ñembo'e mba'e ojejaposéva
- Emombe'u mba'érepa AI ogueru ñembyapu'aha hi'ã'arupi.
- Eikuaa mba'eñehecharã, ñe'ẽrendupy, ha ñe'ẽmboapyrã peteĩ deepfake oñehechaukáva.
- Eikuaa "ohecha tee" ndaha'evéimaha tee'arandu omoĩporãva.

### Mba'e mbarete
Mokõi mba'e ojoaju oĩ ko arapokõindy mbytépe. **Ñembyapu'aha** ha'e mba'e jeporavo rupiguáva — oñembo'éramo AI peteĩ ñe'ẽ, peteĩ rovamoĩ, peteĩ jepy'amongetape añoite, kírĩrĩme omongakuaáta upéicha. **Deepfakes** ojejapokue py'arasahápe — ta'anga, ñe'ẽrendupy, ha videos oñembojeguakapyre ohechauka hag̃ua peichaite. Mokõive ojepuru peteĩ tecnología, mokõive oikotevẽ peteĩ ñemo'ã: jaheka mokõi ára vyrore, ndaha'éi pe py'apy reraha rupive.

### Ñomongetarã porandu
1. Oñembo'éramo peteĩ AI tetãmegua añoiteguávape, ñe'ẽme, jepy'amongeta tetãygua peteĩme, mba'éichapa ikatu ipoty ovaiete imbohovái? Mávapa ñe'ẽ ojeheja okápe?
2. Pehecha pa peteĩ mba'e online ko'ág̃arupi peimo'ãva ha'eha AI oguerúva? Mba'épa ohechauka — térã mba'épa nohechaukáiva?
3. Ojuavypa peteĩ deepfake oñemoñe'ẽ rehe ojejapóva, peteĩ ñemonda rehe ojejapóva, ha peteĩ tapichápe ojeity rehe ojejapóva? Tojejapópa mbohapyve peichaite?
4. Oñehecha asy peteĩ deepfake nde rehe (térã ne irũ rehe) online ko'ẽrõ, mba'épa peipotáta toiko? Mávape pemombe'ueta tenondete?

### Tembiapo ogapýpe: "Ñembyapu'aha kuaapyrã + deepfake reka"
**Vakapy A — Ñembyapu'aha kuaapyrã (20 aravo'i).** Pejerure peteĩ ta'anga moheñoihárape (ChatGPT, Gemini) tojapo ta'anga 10 porandu rehe: *"peteĩ CEO," "peteĩ tasaitia," "peteĩ tekoasy apoha," "peteĩ tekokuaajára," "peteĩ tapicha omopotĩva," "peteĩ menda," "peteĩ óga porã," "peteĩ tapicha okárupi oikóva," "peteĩ mitãrusu oñembo'eha," "peteĩ ogapy okarúha."* Aní pemboheko ñe'ẽ. Pehecha umi mba'e oñondive: mba'e tape oĩ kuña/kuimba'e, tetãygua, ary, rete, tenda, mba'eta rehegua? Mba'épa ndoikéi?

**Vakapy B — Deepfake reka (20 aravo'i).** Peho [MIT "Detect Fakes"](https://deepfakes.virtuality.mit.edu/) ha pembohape umi techapyrã oñondive. Upéi peheka pene redes sociales 10 aravo'i AI ta'anga reka. Pemombe'u oñondive mba'épa ohechauka.

### Tuvakuérape g̃uarã
- [MIT Media Literacy](https://deepfakes.virtuality.mit.edu/)
- [Parents Pass It On — AI Bias](https://www.parentspassiton.com/blog/how-to-explain-ai-bias-to-teens-in-simple-terms)
- [Common Sense — Deepfakes](https://www.commonsensemedia.org/articles/deepfakes-distrust-and-disinformation-the-ai-powered-information-apocalypse)
- [Algorithmic Justice League](https://www.ajl.org/)

### Ñembojepy'amongeta
*Embohéra peteĩ medio rehecháva ko arapokõindy reikuaaseva ári.*

---

## Arapokõindy 3 — Ñemoñemby ha Tekoarandu Porã

### Ñembo'e mba'e ojejaposéva
- Eikuaa mba'e datokuéra oñembyaty mitãrusu oipuru jave AI chatbot, AI app térã AI irũ.
- Embo'esaka mba'éichapa ojuavy AI **léinte rupi** jepuru ha **tekoarandu porã rupi** jepuru.
- Embohape tembiporu AI peipurútava ha mba'épa pemoĩta hese.

### Mba'e mbarete
Repy'ỹreheguáva AI tembiporu jepi nahembiapói tee. Ipepy katuete ha'e nde data — nde porandu, nde kuatia, sapy'ánte nde ñe'ẽ ha nde rova. Ñemoñemby porandúpe ári oĩ tekoarandu porã porandu: AI irũ app ipuruporã mitãrusukuérape — investigación pyahu ohechauka aproximadamente mbohapy hekovia mitãrusukuéragui oñeha'ã peteĩ rehe, jepetjeẽmaha guive oĩ jepy'apy tuichapa angapyhy jeguarogui ha tekorosã 18 ary mboyveguápe.

### Ñomongetarã porandu
1. Rehai jave peteĩ mba'e AI chatbot-pe, moõpa peimo'ã ohóva upe ñe'ẽ? Mávapa ikatu omoñe'ẽ? Araka mbohapýpa oñeñongatu?
2. Oĩma peteĩ mba'e pemoĩma'akue peteĩ AI ndive nde reipotaiva mbo'ehára, omba'apoukáva, térã peteĩ irũ tenonderãve omoñe'ẽ? (Aní pemombe'u — añoite pe "héẽ" térã "nahániri".)
3. AI irũ app ojejapókue toñeñandu peteĩ irũicha. Mba'épa ojuavy peteĩ tembiporu nepytyvõva ha peteĩ tembiporu oipotáva rejevy katu chupe?
4. Peteĩ app repy'ỹrehegua oipuru jave nde data omongakuaa hag̃ua imbo'e, peichapa jasakã porã? Iñambuepa pe imbohovái peteĩ mitã 9 arypeguándi oipuru ramo?

### Tembiapo ogapýpe: "Ñemoñemby ñembogue tee"
Peiporavo umi **mbohapy app peẽ ndive peipuruvévape** AI oikéva (Snapchat, Instagram, TikTok, ChatGPT, Gemini, Character.AI, ta'anga edit, parlante katupyry). Káda peteĩme oñondive:
1. Peavri ñemoñemby configuración.
2. Pejuhu pe "data ojepurúva imbo'erã" térã "ore modelo omoporãve hag̃ua" ha pejehecha pesẽtapa.
3. Pehecha mba'épa oñembohasa mbohapyhápe.
4. Pejehecha mba'épa oñongatumi ñomongeta history-pe ha pemboguete umi ndoikoteveiva.

Pejapo peteĩ apunte oñondiveguáva mba'e káda peteĩ omoambuekue rehegua. Pehecha ko liste káda 6 jasy.

### Tuvakuérape g̃uarã
- [Common Sense — Teens & AI Companions](https://www.commonsensemedia.org/research/teens-trust-and-technology-in-the-age-of-ai-companions)
- [EFF — Student Privacy](https://www.eff.org/issues/student-privacy)
- [UNESCO — Ethics of AI](https://www.unesco.org/en/legal-affairs/recommendation-ethics-artificial-intelligence)
- [Mozilla — Privacy Not Included](https://foundation.mozilla.org/en/privacynotincluded/)

### Ñembojepy'amongeta
*Mba'épa peteĩ mba'e ndereheguáva eñembojeguarãma araka'eve ndoreraháiva AI tembiporúpe?*

---

## Arapokõindy 4 — Ñembojepy'amongeta Mbarete ha Ojeporekáva Ko'ãva

### Ñembo'e mba'e ojejaposéva
- Eipuru pe **SIFT tape** opa mba'e AI ojapo térã omongakuaava rehe.
- Eikuaa AI "kerasa" — mba'e ojapokue, ñe'ẽmondo japu, ñe'ẽ ojeguerusekue.
- Embohape nde jepokokuaa ojeporekarã opa, oguerekóva mokõi aravo'iguive iguahẽ.

### Mba'e mbarete
AI tembiporu omoheñói mbaretehápe ñe'ẽ japu — léi caso japu, mombe'upyre japu, tekokuaa rapykuere ojejapokue. Mbarete ndaha'éi tee'arandu rechaukaha. Pe ñemo'ã hetaitéva ndaha'éi peteĩ tembiporu añoite; ha'e peteĩ jepokokuaa. Mike Caulfield **SIFT**: **S**top (epyta), **I**nvestigate (ehepyme'ẽ pe ipy'ỹrégui), **F**ind (ejuhu marandu iporãvéva), **T**race (eheka umi marandu iñepyrũrãre).

### Ñomongetarã porandu
1. Pejapyhy oñondive peteĩ ára pegueroviavakue mba'e online opa rire ndaha'éi téramoguáva. Mba'érepa pegueroviavaékue? Mba'épa ojuhuvaekue?
2. Mba'érepa AI ikatu omoheñói peteĩ mba'e ojapokue ha omombe'u mbaretehápe? (Mbohovái: pemoñe'ẽjey Arapokõindy 1.)
3. Peteĩ TikTok, peteĩ AI mboapyhetãva, ha peteĩ kuatiahaipy maranduháva omombe'úramo peteĩ mba'eteéva, mbohapýpa rapykuere — térã peteĩ añoite? Mba'éichapa peheka?
4. Mba'épa ojuavy *"Ndaikuaái"* ha *"Ahekáma ha ndaha'éi añete"*? Mávape AI ohejarapópa?

### Tembiapo ogapýpe: "Ejuhu AI ojapu jave"
Oñondive, pejapo 5 porandu mbohovái peẽ peikuaa porãva — peteĩ pehẽngue rembiapo, peteĩ kuatiañe'ẽ pehayhúva mombe'upy, peteĩ tetãmegua porahéi resultado, peteĩ ñembosarái katupyry mba'e, peteĩ história nde tetãguígui. Peporandu peteĩ AI chatbot-pe káda peteĩ ha pemoĩ ihovái:
- **Iporã**
- **Iporã sapy'a (errores ndive)**
- **Mbaretehápe oñavýva**
- **Ndoikuaaiseva**

Peteĩ "mbaretehápe oñavýva" rehe, pemboguata pe SIFT tape oñondive. Peñomongeta: pejuhupa kuaane pe error ndapeikuaái rire pe mbohovái?

### Tuvakuérape g̃uarã
- [University of Chicago — SIFT](https://guides.lib.uchicago.edu/c.php?g=1241077&p=9082322)
- [News Literacy Project](https://newslit.org/educators/checkology/)
- [Hapgood](https://hapgood.us/)
- [Snopes](https://www.snopes.com/), [Full Fact](https://fullfact.org/)

### Ñembojepy'amongeta
*"Ko arapokõindy ajuhu AI ojavy jave \_\_\_ rehe. Ajuhu chupe \_\_\_ rupive."*

---

## Arapokõindy 5 — Ogapyguáva Digital Ipahápe Ñemoĩ

### Ñembo'e mba'e ojejaposéva
- Pemoheñói oñondive peteĩ ogapy ñe'ẽñemoĩ AI jepuru rehegua omboaje porãva tuva ha mitãrusu.
- Eikuaa ojuavyva ipahápe oikotevẽva mbohape ha ipahápe oikotevẽva ñomongeta.
- Eikuaa pyharepyte tape oikotevẽva tuja oike pya'e.

### Mba'e mbarete
Ipahápe oñembohape jave tape iporyaivãhápe nahesakairi. Ko ha'e arapokõindy iñasãitéva mbo'esyrýpe. Tembiapo ndaha'éi peteĩ tuva léi kuatia — ha'e peteĩ **ogapy ñe'ẽñemoĩ** mokõive ohaiva oñondive ojapókuegui. American Academy of Pediatrics Family Media Plan ipotyhápe; pembyatyrã AI peguarãite.

### Ñomongetarã porandu
1. Mba'e AI jepuru ha'e **iporã iporãitéva** peẽme g̃uarã? Mba'épa rehyrõ etereiva? Mba'épa mbytepe?
2. Mbo'ehao ha tembiaporã ogapýpe: araka'épa AI jepuru ha'e tembiporu (calculadora-icha), araka'épa ha'e ñemyaña? Moõpa nde mbo'ehao omoĩ pe línea — ñemoneĩha piko?
3. AI irũ ha angapyhy jegueroguahẽ: mba'e ára kuérapépa ipotĩva ojepuru? Araka'épa oikepa pe tee jeguatu rendaguérape?
4. Mba'épa káda peteĩ peẽgui peipota ojuehegui?
5. Mba'épa pe "ehenói tapichápe" léi — ára kuérape mokõive oñondive oñe'ẽta pe app omboty hag̃ua ha oñe'ẽta peteĩ tee tapichándi?

### Tembiapo ogapýpe: "Pehaikatu pene ogapy AI ñe'ẽñemoĩ"
Peipuru peteĩ kuatia oñondivegua. Pemopu'ã 5 vakapy oñondive:

1. **Mba'erã roipuru AI** (tarea pytyvõ, tembi'urã, jepy'amongeta, ta'anga ñembyatyrã)
2. **Mba'erãpa ndoroipurúi AI** (ta'anga teete oñembohasáva ta'anga moheñoihárape, héra teete, óga, irũ tee térã psicólogo rendaguérape)
3. **Mba'épa rohechauka jepi** ("AI aiporúrõ tarea-pe ambo'eharape amombe'úta oporanduramo", "AI rupive ta'anga amyatyrõ amboguejy mboyve amombe'úta")
4. **Ára ha tenda léi** (ndaipóri AI irũ 10pm rire; pumbyry oñehekýi koty kerakuérgui pyhare; peteĩ ñembyatyrã ára pyhápe screen-y'ỹ)
5. **"Ehenói tapichápe" liste** — ára teete oñembyrurupa AI ha oñe'ẽ tapicha teépe (akãjepy'apy porandu, taso síntoma, léi apañuãi, mba'e oporomondýiva)

Mokõive pohai, péra. Peipoty oĩháme ojehecha. Pemboguatahéra peteĩ ñembojevy ára 90 araípe.

### Tuvakuérape g̃uarã
- [AAP — Family Media Plan](https://www.healthychildren.org/English/fmp/Pages/MediaPlan.aspx)
- [Common Sense — ChatGPT Guide](https://www.commonsensemedia.org/articles/parents-ultimate-guide-to-chatgpt)
- [Center for Humane Technology](https://www.humanetech.com/)

### Ñembojepy'amongeta
*Pehai pe ñe'ẽñemoĩ. Pejapo peteĩ ta'anga oñondive.*

---

## Arapokõindy 6 — Tekoarandu Tembiporu Jepuru Rechaukaha

### Ñembo'e mba'e ojejaposéva
- Eikuaa mitãrusu ohecha jave tujakuéragui omoñepyrũ tembiporu jepuru.
- Embohape umi tekoasy káda peteĩ ogapyguáva ojapoha — ha mba'épa omombosaita.
- Pemopu'ã peteĩ tembiapo jeko'ói imbaretéva mbo'esyry ñembo'erã anive ho'ã 3 jasy ári.

### Mba'e mbarete
Investigación ogapy media tekoasy rehegua omombe'u peteĩ mba'eteete: tuva tekoasy omoĩva imitãkuéra ñembojuajáva tembiporúndi opa léi rupive. Pumbyry-pe tuva oĩramo karu'ape, "ndaiporieiha pumbyry karu'ape" léi ndaiporimo'ãi. Ndoñe'ẽiramo tuva "Ndaikuaái — ahekáta", noñe'ẽmoãi avei mitãrusu. Ko arapokõindy ombojere lentekue. Tuva oikatu avei opromete moambue.

### Ñomongetarã porandu
1. Tuva: mba'e tembiporu tekoasy nde rehe oĩ pene mitãrusu ohypýiramo ne tĩndy? Mitãrusu: mba'e porandu jevy.
2. Araka'épa pa pehecha ojuehe pe tembiporu oityva oĩ porã hag̃ua ipy'aitéva? Mba'eichapa peñeñandu?
3. Mba'eichapa, ko ogapýpe, oipuru porã AI? Pejehai 3 techapyrã peẽ peikove'akue ko'ã 6 arapokõindyme.
4. Mba'eichapa peipota pene ogapy ojuaja tembiporúndi 5 ary rire? Peñepyrũ ko'ág̃a: mba'épa káda peteĩ ojapotava ko jasýpe?
5. Mba'épa káda peteĩ pene ojuapaheguigui peñembo'éva ndapeha'ãrõiva?

### Tembiapo ogapýpe: "Espejo ñe'ẽñemoĩ + jasy ñe'ẽrendupy"
**Vakapy A — Espejo ñe'ẽñemoĩ.** Káda tapicha ohai 3 tekoasy teete omoambuetava, ohechauka hag̃ua oñondiveguávape. Techapyrã:
- "Aheja chemby'ry kosinape karu jave."
- "Ha'éta ñe'ẽrupi AI aiporúrõ ahai hag̃ua."
- "Aporanduta ta'anga ndereheguáva amondo mboyve."
- "Ndaiporumo'ãi che AI irũ app pyharekuéra mbo'ehaorã."

Pejovake liste. Peipoty ro'ysã-rendápe.

**Vakapy B — Pemboaje pe ñe'ẽrendupy.** Peipoty peteĩ ogapy ñe'ẽrendupy 30 aravo'i jeko'óiva calendario-pe — jasy ohecha porãva. 3 porandu káda peteĩme:
1. Mba'épa AI ñanepytyvõ ko jasýpe?
2. Mba'épa AI ñandeporeko ko jasýpe?
3. Ipotĩpa gueteri pe ñe'ẽñemoĩ, térã oikotevẽ ñamoambue?

### Tuvakuérape g̃uarã
- [Common Sense Media — Digital Literacy](https://www.commonsense.org/education/digital-citizenship)
- [AAP — Media and Children](https://www.aap.org/en/patient-care/media-and-children/)
- [Center for Humane Technology — Take Control](https://www.humanetech.com/take-control)
- [Day of AI](https://dayofai.org/)

### Ñembojepy'amongeta
*"Pe mba'e tuichavéva añembo'evaekue ko mbo'esyrýpe ha'e \_\_\_. Pe mba'e tenondegua ajapótava ambueha ko'ẽrõ ha'e \_\_\_."*

---

## Mbo'esyry Ñemohu'ã

Ko 6 arapokõindy opa rire, peguerekota oñondive:

- Ñe'ẽ oñondiveguáva AI rehegua ñe'ẽrã kyhyje'ỹme ha tatumbýy'ỹme
- Peteĩ ogapy AI ñe'ẽñemoĩ pohaipyréva ñembojevy ára ndive
- Peteĩ ojeporekáva jepokokuaa (SIFT) ha cuenta privacidad porãva
- Peteĩ jasy ñe'ẽrendupy ñe'ẽ toikove hag̃ua
- 3 tekoasy moambue káda peteĩ pene ogapyguáva ojapótava

Tembiporu ko ouvéta. Ko mbo'esyry tembiapo ndaha'éi peñeme'ẽ peteĩ mbohovái — ha'e pene me'ẽ pe **kyse mbarete oñondivegua** porandu jevy rehegua.

---

## Facilitador rape (online ñembo'erã)

- **Pya'eha:** Peteĩ vakapy káda arapokõindyme iporãve. Aní pejapomi peteĩ arapokõindyrõme — pe ára vakapykuera apytépe ko tee oikohápe ñomongeta.
- **Asynchronous:** Káda vakapy omba'apo isolar.
- **Ary tape:** Porandu omba'apo 12 arýgui katu. Mitã michĩveva (8–11), pe'i Arapokõindy 2 ha 3.
- **Tuva peteĩme/mitãrusu hetávape:** Opa tembiapo ikatu oñembojere.
- **Ñembopyahu:** AI omoambue pya'e. Pehecha rauemikuéra káda 6 jasy.

---

*Ñembohasa working draft The Kiwi Dialectic ojapóva. CC BY-SA 4.0. Peteĩ kuave'ẽ Guaraní ogapykuérape, Paraguái ha Ñorairõ Argentina ñe'ẽharakuérape, ha opa Amazonia tetãmeguávape. **TEKOTEVẼ:** Avañe'ẽ ñe'ẽharakuéra revisión ojepuru mboyve mbo'ehakuérape. Ko ñembohasa ojejapo ñepyrũrã tembiporú — peẽ peguahẽ aravo'ípe iporãve hag̃ua.*

*Submit corrections: pull request to [robertmccallnz/ai-literacy-for-families](https://github.com/robertmccallnz/ai-literacy-for-families).*